What i’ve learned: nhà văn Bùi Chí Vinh

Nhà văn/nhà thơ Bùi Chí Vinh, người được mệnh danh là thi sỹ giang hồ, là một trong những cây viết có ảnh hưởng đến nhiều thế hệ trẻ bởi những truyện ngắn, thơ được đăng trên các tạp chí uy tín

Tôi lớn lên trong một xóm lách nghèo Sài Gòn ngay gần cầu Công Lý. Đó là một khu xóm đầy rẫy những tệ nạn của người nghèo, giang hồ tứ chiếng quy tụ. Xóm tôi ngày đó, con trai thì mơ lớn lên làm đại ca giang hồ, con gái thì đa phần phiêu dạt quán bar, vũ trường… Đó gần như là con đường duy nhất ở những xóm liều ven sông để thoát nghèo đói. Lúc đó, 11 tuổi, tôi đã suy nghĩ về con đường của mình, hoặc là giống tụi bạn làm đại ca giang hồ, hoặc một con đường khác lương thiện nhưng vẫn được vẫy vùng chí khí nam nhi.

> Vậy là đến thời niên thiếu, tôi theo cách mạng, với tâm hồn của một đứa trẻ ôm mộng giang hồ, mê Robin Hood…. Đối với tôi ngày đó, tranh đấu cho người nghèo, chiến đấu cho một lý tưởng đẹp nó hay ho vô cùng.

> Tuy thuở nhỏ sống ở xóm liều ven kênh, nhưng may mắn là thời đó đi học không mất tiền nên tôi vẫn có cơ hội học chữ. Từ biết chữ mới mê văn, mê thơ, mê sách. Có một điều thú vị mà tôi nhận thấy là giang hồ Sài Gòn thời đó còn lãng mạn và hiệp nghĩa lắm. Họ không hại người nghèo, phụ nữ. Giang hồ thời đó có nguyên tắc. Đến giờ, nhìn vào các trang tin, chúng ta chỉ còn cướp và trộm đạo, bất lương. Những ngữ ấy không thể gọi là dân giang hồ được. Mấy chữ “giang hồ” chỉ còn là trong tiểu thuyết và phim kiếm hiệp. Điều mà tôi muốn nói đến ở đây không phải là sự vô chính phủ, đấm đá mà là “hào khí”. Bạn có bao giờ tự hỏi, mình có hào khí trong người không?

> Người mạnh thật sự sẽ có nhu cầu bảo vệ chứ không có nhu cầu bắt nạt. Tôi thấm nhuần điều đó từ cuộc đời thăng trầm của mình.

> Hồi trẻ, tôi thần tượng cuốn Bố Già do ông Ngọc Thứ Lang dịch. Tôi chia sẻ nguyên tác tiếng Anh một đoạn. “Một người đàn ông đứng dựa gốc cây. Một người đàn ông khác ngậm điếu thuốc từ từ đi đến”. Bạn biết Ngọc Thứ Lang dịch như thế nào không? “Thằng nhãi ranh đứng xớ rớ gốc cây. Một thằng nhãi khác ngậm dọc tẩu lừ lừ tiến đến…”. Nó đúng xã hội đen, đúng chất và tạo kịch tính liền. Cách dịch xuất thần đó ảnh hưởng đến tôi nhiều. Dịch giả không chỉ cần giỏi ngôn ngữ mà phải có vốn sống, hiểu biết và dạn dày thăng trầm.

> Sau này, tôi mới hiểu, chính những trải nghiệm, trầy xước của cuộc đời khiến cho phần số của chúng ta thú vị và ý nghĩa hơn. Cùng một công việc, người có cuộc đời thú vị cho kết quả thú vị, kẻ vô vị và nhỏ nhen sẽ cho ra kết quả tầm thường.

> Tôi rất hãnh diện khi Việt hóa bộ truyện 70 tập Tứ quái TKKG lừng danh của Đức. Rất nhiều bạn trẻ sau này lớn lên khi gặp tôi đều nói bộ truyện đó nuôi dưỡng tâm hồn lãng mạn và hiệp nghĩa của họ. Thực ra nguyên tác của tập truyện này khá khô khan và nặng tính giáo dục, kể lể. Tôi phóng tác lại nó với ngôn ngữ giang hồ Sài Gòn, với tinh thần lãng mạn, lãng tử, trừ gian diệt bạo. Nhiều độc giả sau này đọc nguyên tác Tứ quái TKKG (tái bản) chia sẻ là không đọc nổi một cuốn, vì trót quen với mùi văn của tôi. Thực ra, điều mà tôi muốn truyền tải đến các bạn trẻ là hãy mơ làm người hùng, sống để trở thành người hùng, dám lên tiếng và chống lại cái ác, bảo vệ người cô thế và cái thiện.

> Xã hội đang gặp nhiều khó khăn về cả tinh thần lẫn vật chất. Điều đáng sợ nhất là sự hời hợt, vô cảm lan nhanh. Tôi rất buồn khi nhìn ra xung quanh thấy người ta sống chụp giật, tranh danh đoạt lợi, mất hết những lãng mạn, thơ mộng. Mà không có sự lãng mạn thì làm sao có anh hùng, làm sao có nghệ sỹ?

> Tiền hay vật chất chỉ là phương tiện. Bất cứ ai coi đó là mục đích thì sớm muộn gì cũng phải trả giá.

> Nếu bạn lớn lên trong sự gian lao, trải qua một thời đại gian lao, cuối đời, có lẽ bạn sẽ biết ơn những sóng gió đó. Nó khiến cuộc đời bạn rực rỡ sắc màu.

> Sau giải phóng, tôi là một trong những người tiếp quản thành đoàn Sài Gòn và là một trong những biên tập viên/sáng lập viên của báo Tuổi Trẻ. Hồi đó, tôi phụ trách mục văn hóa, văn nghệ.

> Tôi thích đàn bà đẹp đủ để cho tôi rung động, có hiểu biết (không phải kiểu học vấn, bằng cấp), có công việc mà cô ấy yêu thích, nhân ái, công dung ngôn hạnh, nấu ăn ngon… Như vậy có vẻ hơi tham phải không? Thực ra tóm lại chỉ cần mấy chữ này thôi, đàn bà lý tưởng cần tế nhị và tao nhã trong mọi hành vi. Đàn bà có mấy chữ đó đồng nghĩa có mọi thứ tốt đẹp khác.

> Khi yêu một người đàn bà lý tưởng, bản thân người đàn ông cũng được đánh thức. Anh ta sẽ trở nên anh hùng, mạnh mẽ, tử tế và tốt đẹp hơn bản chất vốn có của anh ta. Đàn ông chỉ hoàn thiện chính mình khi có người đàn bà, khi có tình yêu.

> Điều gì quan trọng nhất với một nhân sỹ? Đó là an nguy của quốc gia, đạo đức của xã hội, và mình phải có bổn phận góp phần vào xây dựng nên những giá trị tốt đẹp cho quê hương và đồng bào. Bắt đầu từ nề nếp chính gia đình, bản thân mình.

> Điều tôi trọng nhất trên đời là tình nghĩa. Có lẽ do tôi nặng truyền thống Á Đông. Nhìn tôi có vẻ lãng tử, tay chơi nhưng tôi nặng tình lắm. Tuy nhiều khi hơi ngông nghênh nhưng tôi vẫn rất “gia phong”, đúng mực, không để ai có cớ để mà chê trách mình. Các thế hệ lãnh đạo đất nước là bạn chiến đấu của tôi khi gặp bạn bè cũ luôn nói: “Thằng Bùi Chí Vinh không bao giờ bỏ vợ, không bao giờ lăng nhăng”. Tôi nhìn ra xung quanh, nhiều cán bộ bị tha hóa, có chức có quyền là “hư” liền, tham liền. Vậy bản lĩnh lớn nhất của người đàn ông là gì? Đó chính là dù vật đổi sao dời thì lòng mình vẫn vậy, trước sau như một, không bị tham, bị biến dạng vì vật chất và danh lợi.

> Nếu cuộc đời không được may mắn, phải chịu tai ương bất ngờ, hãy cố gắng “giấy rách phải giữ lấy lề”. Điều đó sẽ giúp bạn vượt qua mọi sóng gió.

> Hãy yêu thương, chia sẻ ngay lúc này khi còn kịp, khi bạn còn chưa xuống mồ. Cuộc đời thoáng qua như gió, kiếp nhân sinh cũng chỉ là hạt bụi bay trong gió, chỉ có cái tình còn ở lại.

BÀI & ẢNH: NGUYỄN HẬU

Comments

comments